Herrenchiemsee

(Maandag 17 september)

Vandaag een ambitieus programma: een rit dwars door de Alpen van Bolzano naar de Bayerische Alpen. Het is prachtig, maar voor het snel kan je beter de Brenner autobahn nemen. Aan de Chiemsee nemen we de boot naar het Herreninsel. Daar ligt Schloss Herrenchiemsee. Dat is een kopie van Versailles, gebouwd door Ludwig II. Het is niet af, want een aantal jaren na de bouwstart werd de koning onder financiele curatele gesteld. Het was ook niet het eerste kasteel dat ie liet bouwen. Het slot ligt prachtig in een park, met zichtlijnen naar het water, en vorstelijke fontijnen, die spuiten dat het een lust is.

We waren er 25 jaar geleden ook al eens, en het enige dat we ons konden herinneren, waren de twee trappenhuizen, een helemaal in volle glorie met marmer, stucco en ornamenten, de ander kaal baksteen (want het geld was op).

We nemen de Engelse rondleiding. Dat is mazzel, want bij de Duitse versie die even eerder begint, zit een knaapje van drie, die halverwege de rondleiding hysterisch om zijn stepje begint te gillen, en afgevoerd moet worden. Deden wij ook vroeger? Vast wel eens. De rondleiding door de staatsiekamers laat ons achter in opperste verbluffing; want een prots en praal! Erg mooi is de grote klok, waar elk uur een vergulde Louis 14 naar buiten draait, en gekroond wordt. Dat wil zeggen, als de klok is opgewonden. Ludwig adoreerde de Franse koning.

Wij zijn de laatste groep deze dag. Even daarna spotten we onze guide op de fiets op weg naar huis.

Dan is het is al laat geworden, en gaan we op zoek naar een snurkplek. We vinden die in Schalchenhof aan de Chiemsee, een enorme Gasthof, met enorme glazen bier, een enorme T-bone steak, opgediend door een ober in hemdsmouwen en korte leren broek. De rekening is echter bescheiden. Onthouden voor de volgende keer! Rest ons kort kond te doen van de thuisreis over de Autobahn: saai maar voorspoedig.

Een inhaalslag!

zondag 16 september. Seiseralm

De Seiseralm was een groot succes eergisteren (zie aldaar). Vandaar dat we nog maar een keer omhoog gaan met de kabelbaan. We wandelen nu over een ander gedeelte van de alm, en het is weer even mooi. Op het terrasje pal naast de kabelbaan is er Italiaans ijs in vele smaken. Toch wel speciaal in Sud-Tirol. Er is ook cappucino. Geen Italiaan drinkt dat 's middags, behalve onze vriend Iacopo uit Livorno, die in Leiden woont. Dus ik geneer me niet.
　

zaterdag 15 september. Naturgebied die Rosengarten

Vandaag wandelen we in natuurgebied der Rosengarten. Genoemd naar de Rosengarten Spitze (bijna drieduizendmeter hoog). Bij zonsondergang kleurt deze roze, vandaar de naam. Het wandelen gaat natuurlijk weer steil omhoog, maar de uitzichten op het massief maken veel van alle moeite goed. En wat er nog over blijft om goed te maken, compenseren we met een pint koel bier / Johannisbeersaft bij Rifugio Tchafon. Het afdalen gaat daarna als op rolletjes. Terug bij ons hutje komt Frau Schenk aanzetten met vers gefrit11 uur uurde Voelser Kirchtagskrapfen, flapjes gevuld met een plaatselijke gedroogde perensoort en abrikozenjam. Lekker!

vrijdag 14 september. Seiser Alm - Alpe di Siusi

 
Een kabelbaan brengt ons vanaf het dal bij Seis (1000 m) meer dan achthonderd meter omhoog naar de Seiser Alm. De rit, of liever de vlucht, is op zich al zeer de moeite waard. Het is warempel of je in een mandje onder een luchtballon hangt. Kalmpjes aan glijden de pijnboombossen, luid bellende koeien, hotelletjes en kerktorens onder je voorbij. Aan de horizon verschijnen toppen met eeuwige sneeuw. Aangekomen bij het eindstation ontvouwd zich het onvergetelijk uitzicht op de Seiser Alm: een enorme appelgroene alpenweide (7000 ha), omzoomd door grillige toppen, die nog getooid zijn met de poedersneeuw van woensdag. De zon schijnt lekker, maar het is 's morgens nog maar zeven graden. Onze wandeling volgt grotendeels het Paula & Hans Steger Pfad. De wandeling is niet erg zwaar, en bij elke bocht is er weer een nieuw fenomenaal vergezicht. Hij voert ons tot de Almrosen Huette, en dan weer terug naar de kabelbaan in Kompatch waar we begonnen zijn, een wandeling van vier uur. Hans & Paula Steger zijn de plaatselijke beroemdheden, klimfanaten, ski-kampioenen en natuurliefhebbers. Zij hebben zich erg ingezet voor het behoud van de natuur op de Seiser Alm. Als ze nog zouden leven, zouden ze dik in de honderd zijn, dus we zijn ze niet tegengekomen. Op een gegeven moment, als we een bosrand uitkomen, worden we vriendelijk tegengehouden door een vriendelijke dame met een walkie-talkie. Er zijn verderop opnamen aan de gang voor Commisario Brunelli voor de ARD, en of we even willen wachten. Er is ook een groep Schotse wandelaars, en we staan even lekker te kletsen in de schaduw van de pijnbomen. We nemen het wandelklimaat ter plekke en dat in de respectievelijke thuislanden even door, alsmede het BBC-aanbod in Nederland. Tevens helderen we even het misverstand op dat we tot de filmscrew zouden behoren. Na twintig minuten gaat ieder zijns weegs. Ships in the night... .

De tocht voert verder langs grazige weiden, luid bellende koeien en Huetten, waar je je kan verversen. We zijn tenslotte hier in Italie. Het is eigenlijk te mooi om waar te zijn. Aan het eind van de wandeling dralen we eindeloos om de kabelbaan vlucht naar beneden te nemen. De meeste poedersneeuw is inmiddels verdwenen van de omliggende toppen. Badmeester, ben ik al bruin?
Bij de Spar in Seis scoren we vijgen, parmaham, een fles Est! Est! Est! , en een pondje van de local potatoes. Dat wordt een vorstelijk voorgerecht, gevolgd door gebakken aardappeltjes met een kalkoenfileetje en sla (nog in de ijskast bewaard). Ook aardappels kunnen 'terroir' hebben, maar dat wisten we eigenlijk al. Opperdoezer Ronde uit Noord Holland zijn lekker! Maar deze zijn nog lekkerderder.

donderdag 13 september

Vannacht regende het geweldig, te horen vanuit ons warme bedje. Maar tot onze verrassing heeft het hogerop ook gesneeuwd: alle bergtoppen zijn nu bestrooid met poedersuiker. De Gardena Pass is helemaal bedekt met een laagje wit. Gelukkig ligt er op de weg niets, want we hebben winterbanden noch kettingen bij ons. Als we bij de Seiser Alm komen, is het alweer groen overal. We vinden bij Seis am Schlern (Siusi) een leuk appartementje in een boerderij. De keuken kijkt uit op de achtertuin, of liever de weide achter het huis, met daarachter weer bergen. En het zonnetje schijnt weer. We laten de koffers achter en rijden naar Bolzano, vijfentwintig kilometer verderop. Bolzano, of Bozen, is nauwelijks zo groot als Leiden, maar heeft wel een universiteit. Verder heeft het alles van de grote stad: verkeersproblemen, grafitti, bedelaars, Afrikanen die zonnebrillen verkopen op straat, fietspaden, hippe winkels, studenten en veel terrasjes. Heel knollig is de binnenstad met middelseeuwse huizen en kruip-door-sluip-door passages. De sfeer is Italiaans met een grote vleug Oostenrijk. Daar helpt zelfs de triomfboog die Mussolini hier neer liet zetten niets aan. Morgen gaan we de Seiser Alm nog eens proberen. We zitten er - niet toevallig -vlak bij.

Piove & Pizze

Anders dan in Nederland zit de stemming er vandaag hier in Alto Adige niet erg in. Geheel volgens het weerbericht, regent het hier pijpestelen. Morgen is het weer droog, zo is beloofd. We zijn vanmorgen nog even wezen kijken bij de Oostenrijkse kant van Cinque Torri, maar in de zeikregen is het toch niet zo leuk wandelen en het is toch weer 650 meter omhoog klimmen.

Dan nemen we maar een kijkje in Cortina d'Ampezzo en ook daar regent het. Check. Gelukkig is er thuis ook nog wat te doen: het dagboek schrijven en wat lezen. Er staan drie flinke boekenkasten electronisch opgeslagen op ons computertje.
Captain Jack Aubrey (tijdgenoot van Napoleon) is met zijn smaldeel druk doende om in Reunion en Mauritius tegen de Fransen te bakkeleien. Het is een spannend en kleurrijk verhaal, opgedist met oog voor historisch detail en door Patrick O'Brian geschreven in prachtig literair Engels. Dit is deel vier in de reeks. Er zijn er gelukkig nog zestien.

De Crazzolara's (van wie we het appartement huren) spreken Reto-Romaans (Ladin in hun eigen taal). Het dialect verschilt per vallei, zo vertellen ze (in het Duits). Dat kunnen we uitproberen, want morgen verkassen we naar de omgeving van de Seiser Alm. Zouden wij het verschil kunnen horen?
In het dorp is de plaatselijke pizzeria houtgestookt en drukbezocht. De Gorgonzola, Speck & Cipolle is perfect, evenals de Capricciosa. En het bier natuurlijk.

Cinque Torri

Vandaag rijden we naar Cinque Torri. Het begint eentonig te worden, maar de rit alleen al is zeer de moeite waard. Cinqe Torri is een rotsformatie met vijf torenachtige punten in de bergen in de buurt van Cortina d'Ampezzo. Hier hebben de Italianen in WO I in stelling gelegen om de Oostenrijkers tegen te houden. Het is erg ruw terrein en je vraagt je af hoe ze de artillerie naar boven hebben gekregen. Wij staan op het parkeerterrein aan de voet , en vragen ons af hoe we zelf naar boven kunnen komen. We hebben namelijk nu wel een beetje spierpijn! Het antwoord is simpel. Met de stoeltjeslift! Je gaat naast elkaar op twee gele geschilderde cirkels staan, en de liftbank schuift onder je kont. Je klapt snel de voetensteunen neer, en de keizer zelf kan niet vorstelijker zitten. Marca vindt het toch maar eng. Maar tien minuten later staan we honderden meters hoger bij Cinque Torri. Natuurlijk is hier een refugio met uitgebreide kaart en terras, we zijn tenslotte in Italie.

Het museo bestaat uit de oorspronkelijke kazematten en loopgraven, waar je vrijelijk doorheen mag scharrelen, de informatieborden lezen en de tableaux vivants bewonderen. De geschiedenis gaat leven. De Italianen begonnen indertijd neutraal, maar ze hebben Sudtirol wel degelijk ingelijfd. Ze zijn hier echter wel vrij onafhankelijk van Rome. En de mix van Duitse en Italiaanse cultuur is erg charmant uitgevallen. Een hele stoet bergbeklimmers is bezig om de grootste Torre te bedwingen met touwen en pinnen die ze in de bergwand slaan. Ga er maar aan staan: De dom van Utrecht van buiten af beklimmen!

 Het uitzicht rondom is egaal: spectaculair. Maar tot nu toe is alles wat we in Italie bezochten wat met Cinque begint, erg bevallen (bijvoorbeeld Cinque Terre). Tot onze verrassing blijken we hier in Veneto te zitten, en wie Veneto zegt, zegt Venetie eens in de tien jaar is genoeg). Vandaag is broer Ruud jarig: Gratuliere! Proficiat! Happy Birthday!

Passo Sella & Augustinus pad

In Nederland stappen vele brave mensen vanmorgen in hun auto op weg naar hun werk. Wij stappen ook in de auto, maar wij gaan lekker naar de Rifugio Passo Sella. Het is een prachtige rit door de bergen, die af en toe wel iets weg hebben van de woeste bergen in de strips van Marten Toonder, met enge speerachtige punten, omcirkeld door troepen raven. Gelukkig schijnt het zonnetje vriendelijk, want je weet niet door wat voor kwel je overrompeld kan worden.

Bij Passo Sella begint het Augustinus wandelpad, dat urenlang op 2200 meter hoogte door de bergen kronkelt. Bij elke bocht is er een nieuw adembenemend vergezicht.

Aan het begin van de wandeling is er een opstijgpunt voor hanggliders. Ze kiezen vanochtend met tientallen het luchtruim. Het is net of er een reus aan het bellenblazen is. De vrolijk gekleurde gliders cirkelen statig omhoog op de termiek.

Het wandelpad is genoemd naar koning Friedrich August van Saksen, die hier begin 20e eeuw veel kwam wandelen. Zaten de plaatstelijke boeren en de andere Wanderer samen 's avonds aan een pint bier, dan kon August zich voorstellen als 'Keenig von Sachsen'.

Je loopt zover je zin hebt, en dan draai je gewoon om en loopt terug. In het weekend loop je in een file, maar dat valt vandaag reuze mee. Bij het refugio is er ampel plek om te parkeren, maar toch is het nog vrij vol. Voor motoren is er een apart stuk. De een of andere leukerd heeft voor de meest voorkomende merken speciale schildjes opgehangen. En zo staan de motoren keurig op merk. Je gaat als eigenaar van een Harley Davidson natuurlijk niet tussen de Suzuki's staan! Als je een Enfield of een Norton hebt, is er een licht probleem... Affijn. Lichtelijk gaar, maar zeer voldaan rijden wij weer huiswaarts naar la Villa. Nessie uit Schotland rijdt al jaren met ons mee op de hoedenplank. Hij mag er af en toe even uit als het erg mooi is buiten.

Seiser Alm & Geotrail

Vandaag gaan we met de auto over de Passo Gardena richting Seiser Alm. We zijn niet de enigen, het is een drukte van belang op de smalle bergweggetjes. Want dit is wellicht de laatste mooie zondag hier in de Dolomieten. De motoren, fietsers, touring cars, wandelaars en auto's krioelen door elkaar; de meeste bedaard en voorzichtig, sommigen ongeduldig en roekeloos. Op de pas zelf is het drukker dan op het Waterlooplein op zaterdagmiddag. Het bergmassief waar het allemaal om te doen is, ligt ongewogen te bakken in de zon. Druk? Volgend millenium beter. Of het millenium daarop. Of over een miljoen jaar. Wij komen - zoals vaker gebeurt - niet aan op de gewenste plek. Wellicht ook te druk op deze zondag. In plaats daarvan lopen we langs het Geotrail in het Groedental. En pittige wandeling met pittoreske uitzichten, en: geologisch uitputtend verklaard via duidelijke borden in het Duits, Italiaans, Engels en het Reto-Romaans.

We weten nu alles over schuivende aardschollen, elkaar overlappende sedimentaire gesteenten, het opkrullen van aardkorsten, de erosieve werking van de laatste ijstijd, en met de voorbeelden er live bij gepresenteerd. Op een bepaalde plek zijn de verschillende gesteentelagen tot 285 miljoen jaar geleden met nummertjes aangegeven. Ze liggen gewoon open en bloot in de rotswand naast het pad. Op dit specifieke tijdstip in het vroege Krijt verhuisde het magnetische noorden van de Zuidpool naar de Noordpool, en stierf negentig procent vande levensvormen uit. Te zien en uitgelegd aan de hand van gesteenten met, en vrijwel zonder ingebakken fossielen. Behalve wij schijnt iedereen op de Seiser Alm te zitten, want wij hebben het rijk alleen.

Onderweg moeten we door een weitje met jonge koeien (met koeiebellen), die enthousiast luid boe-roepend op ons af hollen. Het verzetje van de dag. Ze zijn bij de pinken. Of zijn wij bij de pinken? Onderweg komen we langs prachtige boerderijen met veel geraniums aan de balkons en oude houten schuren, waar zwermen zwaluwen nestelen.

Terug in la Villa eten we meloen met Parmaham, en brouwen we een pittige minestrone. Die gaat naar binnen met een stevige snee 'pan multicereale' voorzien van een flinke vleug kummel.

 Even dreigt een fiks Gewitter, met dreigende wolken, maar het drijft over. We hebben weer de nodige kilometers getippeld, en we zullen slapen als rozen.



　

Zaterdag 08 september 2012
Het is vandaag prachtig weer. De weergoden hebben de koperen ploert nog eens extra opgepoetst en hij staat te blikkereren aan de hemel.Helemaal niet slecht voor september. Maar we zitten dan ook in het zuidelijke deel van de Alpen. Het doel van vandaag is Lech dla Lunch. Er horen hier en daar nog wat accentjes op de letters, maar die weet ik niet uit mijn Wordpad te toveren. De voertaal is hier trouwens Italiaans, maar onderling praat men ook een onverstaanbaar soort retro-romaans.En met Duits kan je natuurlijk ook terecht.

Het Lech is een klein bergmeertje, dat via een gemakkelijk pad in anderhalf uur bereikt kan worden. Wel ietsje steil (35%). Morgen zullen we verrekken van de spierpijn. Geeft niet. De vergezichten op de ultragroene weiden, en daarboven de grillige pieken van dolomiet vervelen niet. Het dolomiet schijnt overigens gevormd te zijn als koraalriffen in een oerzee. De hele mikmak is vervolgens omhooggedrukt tot wat het nu is: gebergte. Bij het beloofde bergmeertje is het goed toeven. Het verse brood belegd met Emmenthaler uit de rugzak smaakt als honing, en onderweg is het water in onze fles veranderd in pure ambrozijn. De medewandelaars zijn dun gezaaid, en groeten allemaal vriendelijk terug op ons Bon Giorno, Gruess Gott, of gewoon Hallo (al naar gelang onze inschatting van de nationaliteit).

De groene weiden blijken bij nadere beschouwing vol te staan met bloeiende herfsttijloos ofwel naked lady. De terugweg voert gelukkig weer door koele bossen, want we zijn weer redelijk gaar. Nu ik deze zin intik, is het even voor zessen en beginnen de kerkklokken in het dorp te luiden voor de avonddienst. Men is hier erg katholiek.